Trong hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp phải làm việc trực tiếp và thường xuyên với bộ phận hải quan. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp chưa thực sự hiểu rõ về cơ quan này cũng như các chức năng, nhiệm vụ và tác động đến quá trình xuất nhập khẩu. Trong bài viết này, hãy cùng VinaOpen tìm hiểu những thông tin quan trọng về bộ phận này nhé.
Hải quan là gì?
Hải quan là cơ quan quản lý nhà nước có nhiệm vụ kiểm soát hàng hoá, phương tiện vận tải và các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới, cửa khẩu. Thông qua hệ thống hải quan, Nhà nước thực hiện việc quản lý dòng chảy hàng hóa quốc tế, đảm bảo mọi hoạt động xuất nhập khẩu được thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Cơ quan hải quan chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý thủ tục hải quan, kiểm tra hồ sơ, giám sát hàng hóa, thực hiện thông quan và thu các khoản thuế liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó hải quan còn đóng vai trò phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển hàng hoá trái phép và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Chức năng của hải quan đối với hoạt động xuất khẩu
Hải quan là cơ quan quản lý trọng yếu, thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hoá và phương tiện vận tải qua biên giới với các chức năng cụ thể như:
- Kiểm tra và giám sát: Thực hiện thủ tục thông quan, kiểm tra thực tế hàng hoá, giám sát chặt chẽ luồng di chuyển của hàng hoá, phương tiện vận tải.
- Quản lý và thực thi thuế: Tính toán, ấn định và thu thuế xuất nhập khẩu, thuế VAT và các loại thuế phí khác.
- Đấu tranh phòng chống vi phạm: Chủ động phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới.
- Thực hiện chính sách quản lý chuyên ngành: Phối hợp kiểm tra chất lượng, an toàn của sản phẩm và thực thi quyền sở hữu trí tuệ với hàng hoá.
- Thống kê nhà nước: Thu thập, tổng hợp dữ liệu và phân tích thống kế về tình hình xuất nhập khẩu hàng hoá.
Nhiệm vụ của hải quan với hoạt động xuất nhập khẩu
Để thực hiện các chức năng đối với hoạt động xuất nhập khẩu, cơ quan hải quan được giao nhiều nhiệm vụ liên quan đến quản lý hàng hóa qua biên giới, cửa khẩu.
- Thực hiện thủ tục hải quan cho hàng hoá và phương tiện vận tải: Tiếp nhận hồ sơ khai báo, kiểm tra chứng từ, giám sát hàng hoá và thực hiện thông quan.
- Phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại: Kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, phát hiện các trường hợp xuất nhập khẩu không đúng quy định.
- Phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật hải quan: Kiểm tra, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến xuất nhập khẩu theo luật hiện hành.
- Bảo vệ lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia: Ngăn chặn việc vận chuyển hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ sản xuất trong nước, ổn định thị trường.
>>> Xem thêm: Các bước làm thủ tục hải quan hàng xuất khẩu từ A-Z
Hải quan quản lý những hoạt động nào?
Phạm vi quản lý của hải quan khá rộng, bao gồm cả hoạt động thương mại quốc tế, xuất nhập cảnh và các hình thức lưu chuyển hàng hoá đặc thù.
Hàng hoá xuất nhập khẩu
Hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu là đối tượng quản lý chính của cơ quan hải quan. Trước khi được phép đưa ra hoặc đưa vào lãnh thổ Việt Nam, hàng hóa phải được khai báo hải quan và thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định.
Cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, giám sát hàng hóa, xác định chính sách mặt hàng. Đồng thời thu thuế xuất nhập khẩu và đảm bảo việc lưu thông hàng hóa phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành.
Hành lý và tài sản xuất nhập cảnh
Các đối tượng quản lý trong mục này bao gồm hành lý ký gửi, hành lý xách tay, ngoại tệ, vàng, kim khí quý, tài sản có giá trị cao hoặc các loại hàng hóa cá nhân thuộc diện phải khai báo theo quy định. Hải quan có trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xác nhận việc khai báo của hành khách nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý ngoại hối, thuế và kiểm soát hàng hóa qua biên giới.
Cơ quan hải quan góp phần ngăn chặn việc vận chuyển trái phép tiền tệ, hàng cấm, chất ma túy, động thực vật quý hiếm hoặc các loại hàng hóa ảnh hưởng đến an ninh và trật tự xã hội.
Phương tiện vận tải xuất nhập cảnh
Tất cả các phương tiện vận tải quốc tế vận chuyển hành khách hoặc hàng hóa qua biên giới Việt Nam đều thuộc phạm vi quản lý của cơ quan này.Trước khi xuất cảnh hoặc nhập cảnh, đơn vị vận tải phải thực hiện việc khai báo thông tin phương tiện, hành khách, thuyền viên và hàng hóa theo quy định.
Hải quan thực hiện giám sát phương tiện trong suốt quá trình làm thủ tục nhằm đảm bảo hàng hóa được vận chuyển đúng khai báo, phòng chống buôn lậu, vận chuyển hàng cấm và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Hàng hoá quá cảnh, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập
Ngoài hoạt động xuất nhập khẩu, hải quan còn quản lý các loại hình thương mại liên quan đến việc lưu chuyển hàng hoá qua lãnh thổ Việt Nam. Đối với các loại hình này, cơ quan hải quan thực hiện quản lý chặt chẽ về thời hạn, mục đích sử dụng, địa điểm lưu giữ và quá trình lưu chuyển hàng hóa. Điều này đảm bảo doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tránh lợi dụng chính sách để trốn thuế hoặc gian lận thương mại.
Tóm lại, trong hoạt động xuất nhập khẩu, hải quan giữ vai trò quản lý đối với hàng hoá, phương tiện vận tải, góp phần thúc đẩy thương mại quốc tế bền vững. Hy vọng những thông tin mà VinaOpen chia sẻ trên đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu về vai trò nhiệm vụ của cơ quan này để chủ động trong quá trình xuất nhập khẩu, hạn chế rủi ro pháp lý, tối ưu cơ hội trên thị trường toàn cầu.
