Xuất khẩu thủ công mỹ nghệ của Việt Nam đang có nhiều tiềm năng phát triển nhờ lợi thế về tay nghề, bản sắc văn hoá và xu hướng tiêu dùng trên thế giới. Tuy nhiên để tiếp cận Buyer quốc tế, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn gì? Cùng VinaOpen tìm hiểu về cơ hội của mặt hàng này và những tiêu chuẩn, yêu cầu cần có trong quy trình xuất khẩu sản phẩm thủ công mỹ nghệ nhé.
Tiềm năng xuất khẩu của nhóm hàng thủ công mỹ nghệ, gỗ, dệt may, công nghiệp
Trong những năm gần đây, nhóm hàng thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ, dệt may và sản phẩm công nghiệp phụ trợ đang trở thành lĩnh vực xuất khẩu nhiều tiềm năng. Kết hợp với xu hướng tiêu dùng toàn cầu ngày càng thay đổi, điều này mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt triển khai hoạt động xuất khẩu trong lĩnh vực này.
Đặc điểm của nhóm hàng thủ công mỹ nghệ tại Việt Nam
Nhóm hàng thủ công mỹ nghệ bao gồm các sản phẩm được sản xuất thủ công hoặc kết hợp giữa thủ công và gia công hiện đại, mang tính thẩm mỹ, sáng tạo và giá trị văn hóa đặc trưng. Các mặt hàng phổ biến của lĩnh vực này tại Việt Nam như: mây đan tre, gốm sứ, sơn mài, đồ gỗ, thêu ren, dệt thủ công, sản phẩm handmade,…
Khác với ngành sản xuất đại trà, sản phẩm thủ công mỹ nghệ thường có tính cá nhân hoá cao, giá trị thủ công lớn, thiết kế đặc trưng và có thể tuỳ chỉnh theo yêu cầu của Buyer. “Đây là nhóm ngành có tiềm năng phát triển theo mô hình OEM, private label hoặc sản xuất theo thiết kế riêng của Buyer.
Nhóm hàng này của Việt Nam cũng được đánh giá cao về chất lượng, giá trị văn hoá và tính thân thiện với môi trường. Trong bối cảnh người tiêu dùng quốc tế ngày càng quan tâm đến tiêu dùng bền vững và sản phẩm “eco-friendly”, đây là lợi thế lớn của ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam.
Tại sao nhóm hàng thủ công mỹ nghệ có tiềm năng xuất khẩu lớn?
Xuất khẩu thủ công mỹ nghệ tại việt Nam có nhiều tiềm năng, mang lại giá trị lớn trong kim ngạch xuất khẩu bởi:
- Xu hướng tiêu dùng toàn cầu ưu tiên sản phẩm thủ công và bền vững, tạo lợi thế cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
- Việt Nam có lợi thế về nguồn nguyên liệu đa dạng và tay nghề với nhiều làng nghề có lịch sử phát triển lâu đời.
- Nhu cầu OEM, private label của các doanh nghiệp ngày càng cao, tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất hàng thủ công
- Sự phát triển của thương mại điện tử quốc tế, B2B tạo lợi thế cho doanh nghiệp tiếp cận Buyer, bán hàng qua nền tảng quốc tế, tham gia vào thị trường xuất khẩu toàn cầu.
Dù có cơ hội lớn nhưng các yêu cầu compliance với mặt hàng thủ công mỹ nghệ cũng ngày càng cao hơn. Mặt hàng này phải đối mặt với các yêu cầu khắt khe về chứng nhận nguồn gốc, truy xuất nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đóng gói,… Do đó, doanh nghiệp muốn phát triển mạnh trong xuất khẩu thủ công mỹ nghệ cần đầu tư bài bản vào hồ sơ Supplier profile, chứng nhận sản phẩm, năng lực xuất khẩu,…
Các yêu cầu đối với hoạt động xuất khẩu gỗ/đồ gỗ
Ngành gỗ và đồ gỗ hiện là một trong những nhóm ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với thị trường tiêu thụ lớn ở nhiều quốc gia, khu vực. Tuy nhiên sản phẩm này cũng chịu sự kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, nguyên liệu, tiêu chuẩn xuất khẩu.
Quy định, đạo luật đối với sản phẩm gỗ khi xuất khẩu
Doanh nghiệp xuất khẩu gỗ và các sản phẩm đồ gỗ cần hiểu rõ một số quy định quốc tế và xây dựng hệ thống compliance theo các tiêu chuẩn dưới đây để hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu:
Quy định về nguồn gốc gỗ hợp pháp: Nhằm chống khai thác gỗ bất hợp pháp, bảo vệ rừng tự nhiên, kiểm soát chuỗi cung ứng gỗ toàn cầu. Để chứng minh nguồn gốc, doanh nghiệp nên chuẩn bị các giấy tờ: hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, chứng từ mua bán, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận hợp pháp hoá gỗ.
Đạo luật Lacey Act: Đạo luật nhằm kiểm soát việc nhập khẩu các sản phẩm có nguồn gốc từ gỗ khai thác trái phép. Doanh nghiệp xuất khẩu phải khai báo tên loại gỗ, quốc gia khai thác, khối lượng, nguồn gốc gỗ.
Quy định EUDR: Tuân theo quy định này, doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm gỗ không liên quan đến phá rừng, có nguồn gốc hợp pháp, có khả năng truy xuất chuỗi cung ứng.
Chứng nhận FSC trong xuất khẩu gỗ: Chứng nhận này đảm bảo nguồn nguyên liệu bền vững, doanh nghiệp tuân thủ các trách nhiệm bảo vệ rừng, minh bạch trong khai thác.
Quy định hun trùng và kiểm dịch gỗ: “Các vật liệu đóng gói bằng gỗ, pallet gỗ hoặc một số sản phẩm gỗ thô có thể phải xử lý hun trùng hoặc xử lý nhiệt theo tiêu chuẩn ISPM 15 tùy quy định thị trường nhập khẩu.
Những lỗi compliance thường gặp khi xuất khẩu gỗ
Trong hoạt động xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, nhất là các mặt hàng gỗ, sản phẩm từ gỗ, doanh nghiệp dễ gặp các lỗi compliance như:
- Không chứng minh được nguồn gốc gỗ hợp pháp
- Sai hoặc thiếu thông tin về loại gỗ
- Không đáp ứng yêu cầu về chứng nhận và compliance.
- Thiếu kiểm soát về đóng gói và pallet gỗ
- Hồ sơ xuất khẩu không đồng nhất về thông tin, số lượng, mô tả
Yêu cầu khi xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, home decor
Xu hướng tiêu dùng toàn cầu mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam triển khai xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, sản phẩm home decor.
Các tiêu chuẩn về vật liệu, nhãn mác, đóng gói
Khác với những sản phẩm sản xuất khác, xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, sản phẩm home decor không chỉ là bán sản phẩm đẹp mà cần đáp ứng các yêu cầu như:
- Yêu cầu về vật liệu sản xuất: Chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu hợp pháp, không sử dụng vật liệu cấm, không chứa hoá chất vượt ngưỡng cho phép
- Tiêu chuẩn nhãn mác sản phẩm khi xuất khẩu: Nhãn mác sản phẩm thể hiện rõ tên, chất liệu, xuất xứ, mã sản phẩm, kích thước, hướng dẫn sử dụng bảo quản và nhiều yếu tố khác tuỳ theo từng thị trường
- Yêu cầu về đóng gói xuất khẩu: Mặt hàng thủ công mỹ nghệ, home decor phải đáp ứng các yêu cầu về quy cách đóng gói, chống va đập, chống ẩm mốc biến dạng hoặc các yêu cầu về loại bao bì đóng gói.
Những lỗi dễ bị khiếu nại
Trong quá trình xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, sản phẩm home decor, doanh nghiệp có thể gặp phải một số lỗi dễ bị khiếu nại như:
- Sản phẩm không đồng đều về chất lượng
- Hư hỏng trong quá trình vận chuyển
- Sai thông tin nhãn mác hoặc packaging
- Không đáp ứng yêu cầu compliance và tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu
Chứng từ và tiêu chuẩn với mặt hàng dệt may, linh kiện, hàng công nghiệp xuất khẩu
Nhóm hàng dệt may, linh kiện, sản phẩm công nghệ là lĩnh vực xuất khẩu B2B có quy mô lớn tại Việt Nam với thị trường nhập khẩu từ nhiều khu vực trên thế giới.
Các chứng từ và tiêu chuẩn cần có
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam có năng lực sản xuất tốt với mặt hàng dệt may, linh kiện, hàng công nghiệp. Tuy nhiên để đủ điều kiện xuất khẩu, các sản phẩm này phải đảm bảo các chứng từ và tiêu chuẩn như:
Chứng từ xuất khẩu cơ bản: Commercial Invoice (hóa đơn thương mại), packing list (phiếu đóng gói), sales contract (hợp đồng ngoại thương), bill of lading (vận đơn), booking shipping, tờ khai hải quan xuất khẩu,… giúp xác nhận giao dịch thương mại, thông quan hàng hoá và dễ dàng thanh toán.
Chứng nhận chất lượng và tiêu chuẩn quốc tế: Các tiêu chuẩn như ISO, RoHS, CE marking, WRAP,… giúp đánh giá mức độ an toàn của sản phẩm, khả năng kiểm soát chất lượng, khả năng sản xuất của doanh nghiệp,…
Yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kỹ thuật: Doanh nghiệp cần cung cấp thông tin kỹ thuật sản phẩm, quy trình sản xuất, nguyên liệu đầu vào,… để Buyer đánh giá được tính minh bạch trong sản xuất, độ ổn định của sản phẩm.
Yêu cầu audit nhà máy OEM
Đối với mặt hàng dệt may, linh kiện, hàng công nghiệp, Buyer có thể yêu cầu đánh giá nhà máy sản xuất nhằm kiểm tra năng lực, điều kiện nhà xưởng, lao động,… Nội dung chính trong audit nhà thường tập trung vào các yếu tố:
- Hệ thống quản lý chất lượng: Kiểm tra quy trình kiểm soát chất lượng đầu vào, trong quá trình sản xuất và đầu ra.
- Năng lực sản xuất: Đánh giá máy móc, dây chuyền, công suất, khả năng đáp ứng đơn hàng lớn.
- Điều kiện nhà xưởng: Tiêu chuẩn về vệ sinh, bố trí sản xuất, an toàn lao động
- Nhân sự và tay nghề: Trình độ nhân công, đào tạo nội bộ, kỹ năng vận hành.
- Hệ thống quản lý hồ sơ: Lưu trữ chứng từ, truy xuất nguyên liệu, báo cáo sản xuất
- Compliance xã hội và môi trường: Đánh giá khả năng tuân thủ lao động, an toàn môi trường, điều kiện làm việc.
Đánh giá thị trường EU, Nhật, Mỹ, cho xuất khẩu thủ công mỹ nghệ
Ba thị trường lớn gồm EU, Nhật Bản và Mỹ hiện đang là những điểm đến quan trọng nhất của ngành xuất khẩu thủ công mỹ nghệ Việt Nam. Đây đều là các thị trường có sức mua cao, nhu cầu ổn định và đặc biệt quan tâm đến các sản phẩm thủ công bền vững, thân thiện môi trường, thiết kế độc đáo và có bản sắc văn hoá.
Xu hướng và nhu cầu của thị trường
Mỗi thị trường có những đặc điểm riêng giúp doanh nghiệp định hướng đúng nhóm sản phẩm xuất khẩu, tối ưu chiến lược, tăng cơ hội tiếp cận với Buyer quốc tế. Cụ thể, các đặc điểm của từng thị trường nhập khẩu hàng thủ công mỹ nghệ như sau:
Thị trường EU: Có mức độ tiêu chuẩn hoá rất cao đối với hàng thủ công mỹ nghệ, cần đảm bảo các tiêu chuẩn về nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn về an toàn hoá chất, tuân thủ quy định hạn chế chống phá rừng,…
Thị trường Mỹ: Nhu cầu lớn và đa dạng sản phẩm với nhiều mặt hàng nhưng cũng cần tuân thủ các yêu cầu về an toàn, chứng từ nhập khẩu, quy trình Lacey Act, tiêu chuẩn hoá sản phẩm.
Thị trường Nhật Bản: Khắt khe về chất lượng và độ hoàn thiện của sản phẩm, tỉ mỉ trong từng chi tiết sản phẩm, tính tiện dụng, độ bền, thiết kế sản phẩm,…
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực
Xuất khẩu thủ công mỹ nghệ của Việt Nam mang lại giá trị cao cho kim ngạch xuất khẩu với các mặt hàng chủ lực như:
- Nhóm sản phẩm home decor, nội thất trang trí: đồ trang trí nội thất, bình hoa, lọ gốm, khung ảnh, tranh decor, đèn trang trí,…
- Sản phẩm từ mây tre đan, nứa, cói, vật liệu tự nhiên
- Đồ gỗ thủ công và sản phẩm OEM, gia công theo thiết kế riêng
- Sản phẩm quà tặng, đồ handmade như: đồ lưu niệm, gift set, handmade craft,…
Lưu ý khi làm việc với buyer quốc tế ngành xuất khẩu thủ công mỹ nghệ
Để hoạt động xuất khẩu thủ công mỹ nghệ đến các thị trường EU, Nhật, Mỹ,… đạt được hợp tác dài hạn, doanh nghiệp Việt Nam nên lưu ý một số điều sau:
- Hiểu rõ yêu cầu của từng thị trường
- Chuẩn hoá hồ sơ Supplier và sản phẩm
- Đảm bảo chất lượng và tính ổn định của sản phẩm
- Chú trọng đóng gói và logistics
- Xây dựng niềm tin với Buyer quốc tế
Xây dựng profile nhà cung cấp trên Marketplace cùng VinaOpen
Trong thị trường xuất khẩu thủ công mỹ nghệ, việc xuất hiện trên các Marketplace là chiến lược tiếp cận Buyer toàn cầu đặc biệt quan trọng mà các Supplier nên chú ý. Để thu hút và giữ được sự quan tâm từ Buyer, doanh nghiệp không chỉ cần “có mặt” trên nền tảng mà phải xây dựng được một profile nhà cung cấp đầy đủ, chuyên nghiệp và đáng tin cậy.
Hiện nay các yếu tố của Supplier thường được Buyer đặc biệt chú ý như:
- Hồ sơ doanh nghiệp
- Hình ảnh nhà máy
- Năng lực sản xuất
- Chứng nhận và compliance
- Danh mục sản phẩm
- Mức độ minh bạch thông tin
Nếu Supplier profile không rõ ràng hoặc thiếu chuyên nghiệp, cơ hội nhận RFQ hoặc được liên hệ sẽ giảm đáng kể, dù sản phẩm có chất lượng tốt. Đây chính là lý do mà VinaOpen mong muốn phát triển và hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuẩn hoá hồ sơ, hình ảnh Supplier bài bản trên Marketplace.
VinaOpen được xây dựng với mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt Nam xây dựng hồ sơ Supplier theo tiêu chuẩn quốc tế, tăng khả năng hiển thị trên Marketplace, mở rộng cơ hội kết nối với Buyer toàn cầu. Thông qua nền tảng, doanh nghiệp có thể:
- Tạo profile nhà cung cấp chuyên nghiệp
- Trình bày năng lực sản xuất rõ ràng
- Hiển thị chứng nhận và compliance
- Giới thiệu sản phẩm theo chuẩn B2B quốc tế
Với sự hỗ trợ từ VinaOpen, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước chuẩn hóa hình ảnh, nâng cao độ tin cậy và mở rộng cơ hội hợp tác trên thị trường quốc tế một cách hiệu quả và bài bản hơn.
Xuất khẩu thủ công mỹ nghệ hiệu quả không phụ thuộc hoàn toàn vào thiết kế hay tay nghề mà còn ở khả năng thể hiện năng lực của doanh nghiệp. Với việc xây dựng một Supplier profile đầy đủ, rõ ràng, chuẩn hoá, doanh nghiệp xây dựng được sự tin cậy, vượt qua đánh giá của Buyer và mở rộng cơ hội hợp tác. Đăng ký và trở thành Supplier trên nền tảng của VinaOpen để xây dựng hồ sơ năng lực bài bản, phát triển xuất khẩu bền vững trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ nhé.
